Dokumenty do ślubu cywilnego i konkordatowego

Cywilny czy konkordatowy

W Polsce małżeństwo ze skutkami prawnymi zawrzecie na dwa sposoby. Ślub cywilny bierzecie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, w urzędzie albo poza nim. Ślub konkordatowy bierzecie w kościele, a państwo uznaje go tak samo jak cywilny. Możliwość istnieje od 15 listopada 1998 roku, kiedy weszła w życie zmiana Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Małżeństwo konkordatowe uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczeń przed duchownym, ale tylko pod warunkiem, że USC sporządzi potem akt małżeństwa. Dlatego bez zaświadczenia z urzędu ksiądz nie przyjmie oświadczeń ze skutkiem cywilnym.

Skutki cywilne ma ślub nie tylko w Kościele katolickim. Ta sama procedura obowiązuje w Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym, w kościołach ewangelicko-augsburskim, ewangelicko-reformowanym i ewangelicko-metodystycznym, u baptystów, adwentystów, w Kościele Polskokatolickim, Starokatolickim Mariawitów, Zielonoświątkowym i w Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich.

Według danych GUS przytaczanych przez Interię od stycznia do września 2025 roku w Polsce zawarto około 109 tys. małżeństw, z czego około 46% stanowiły śluby wyznaniowe.

Ślub cywilny krok po kroku

1. Wybierzcie urząd. Ślub weźmiecie przed kierownikiem USC, którego sami wybierzecie, niezależnie od miejsca zameldowania. Ślubu w plenerze udziela kierownik USC właściwy dla tego miejsca.

2. Złóżcie zapewnienie w tym samym USC. Zapewnienie to oświadczenie, że nie znacie przeszkód do zawarcia małżeństwa. Przychodzicie razem z dowodami osobistymi lub paszportami, a urzędnik przygotowuje druk na miejscu. Na zapewnieniu wpisuje się od razu wyznaczoną datę ślubu.

Składacie je w urzędzie, w którym bierzecie ślub, albo przy ślubie poza urzędem w USC właściwym dla wybranego miejsca. Tak mówi gov.pl i tak wynika z ustawy: zapewnienie przyjmuje kierownik wybrany przez was do udzielenia ślubu. Jeśli mieszkacie za granicą, możecie je złożyć u polskiego konsula, który prześle je do wskazanego urzędu.

3. Pilnujcie terminów. Zapewnienie jest ważne 6 miesięcy. Ślub może się odbyć najwcześniej miesiąc po jego złożeniu, a kierownik USC może ten termin skrócić, jeśli przemawiają za tym ważne względy.

4. Zapłaćcie opłatę. Za akt małżeństwa płacicie 84 zł, za ślub poza urzędem na wasze życzenie dodatkowe 1000 zł.

5. Ślub. Potrzebujecie dwóch pełnoletnich świadków z dowodami osobistymi lub paszportami. Kierownik USC sprawdza tożsamość wszystkich, a po ślubie wy, świadkowie i kierownik podpisujecie protokół. Akt małżeństwa urząd sporządza najpóźniej następnego dnia roboczego.

Ślub poza urzędem wymaga osobnego wniosku. Miejsce musi zapewniać uroczystą formę i bezpieczeństwo gości, inaczej kierownik USC odmówi na piśmie.

Ślub konkordatowy krok po kroku

1. Kancelaria parafialna. Według przewodnika Archidiecezji Krakowskiej pierwsza wizyta powinna się odbyć rok, a najpóźniej pół roku przed ślubem. Dekret Konferencji Episkopatu Polski z 2019 roku wymaga zgłoszenia się nie później niż trzy miesiące przed ślubem. Zasadą jest parafia, w której mieszka jedno z was, przy czym liczy się faktyczne zamieszkanie, a nie meldunek. Na ślub w innej parafii potrzebna jest zgoda własnego proboszcza.

2. Kurs przedmałżeński i poradnia. Katechezy i spotkania w katolickiej poradni rodzinnej trwają co najmniej kilka tygodni, więc zacznijcie je wcześnie. Szczegóły w poradniku o kursie przedmałżeńskim.

3. Zaświadczenie z USC. Odbieracie je w dowolnym urzędzie stanu cywilnego, zwykle podczas jednej wizyty. Składacie tam zapewnienie i oświadczenia o nazwisku. Zaświadczenie traci ważność po 6 miesiącach, więc nie idźcie po nie wcześniej niż pół roku przed ślubem. Urząd wydaje je w dwóch egzemplarzach, razem z trzema formularzami, które w dniu ślubu podpiszą ksiądz, wy i świadkowie. Dekret KEP każe przynieść je do parafii przed protokołem przedślubnym. Proboszcz może się zgodzić na później, ale wtedy najpóźniej dwa miesiące przed ślubem.

4. Protokół przedślubny. To rozmowa z księdzem w kancelarii, na którą przynosicie wszystkie dokumenty. W Krakowie planuje się ją między szóstym a trzecim miesiącem przed ślubem.

5. Zapowiedzi. Parafie, w których mieszkacie, ogłaszają je przez dwie kolejne niedziele (albo niedzielę i święto). Jeśli mieszkacie w parafii krócej niż pół roku, zapowiedzi trzeba też wygłosić w poprzedniej.

6. Po ślubie. Ksiądz ma 5 dni na przekazanie dokumentów do USC, nie licząc dni wolnych od pracy. Urząd sporządza akt najpóźniej następnego dnia roboczego po ich otrzymaniu i wydaje wam jeden bezpłatny odpis skrócony.

Dokumenty

Polskiego aktu urodzenia nie przynosicie, bo urząd ma go w rejestrze stanu cywilnego. Polak, który nie ma aktów sporządzonych w Polsce, przynosi zagraniczny dokument urodzenia, a jeśli był już w związku małżeńskim, także akt tego małżeństwa i dokument o rozwodzie, unieważnieniu albo zgonie małżonka.

Opłaty w 2026 roku

Kwoty sprawdziliśmy w ustawie o opłacie skarbowej (tekst jednolity z 2025 roku wraz ze zmianami z 2026) i w rozporządzeniu o opłacie za ślub poza urzędem. W kościele cennika nie ma. Orientacyjne kwoty ofiary, organisty i kursu znajdziecie w kalkulatorze kosztów wesela.

Świadkowie

Przy obu rodzajach ślubu potrzebujecie dwóch pełnoletnich świadków. Przy ślubie kościelnym świadkami powinni być co do zasady katolicy, a przy małżeństwie mieszanym jednym z nich może być ochrzczony niekatolik. Więcej w poradniku świadek na ślubie.

Nazwisko po ślubie

Oświadczenie składacie w USC: przy ślubie cywilnym w dniu ślubu, przy konkordatowym razem z zapewnieniem. Każde z was może zachować swoje nazwisko, dodać nazwisko współmałżonka (najwyżej dwa człony) albo możecie wybrać jedno wspólne. Bez oświadczenia zostajecie przy swoich. Od razu deklarujecie też nazwisko przyszłych dzieci.

Jeśli zmieniacie nazwisko, złóżcie wniosek o nowy dowód osobisty. Można to zrobić przez internet, ale na odciski palców i tak trzeba przyjść do urzędu. Jest bezpłatny, a dowód z nieaktualnymi danymi traci ważność po 120 dniach.

Gdy jedno z was jest cudzoziemcem

Osoba bez polskiego obywatelstwa przynosi do USC dokument, że według prawa jej kraju może zawrzeć małżeństwo. Jeśli zdobycie go jest bardzo trudne, sąd właściwy dla miejsca zamieszkania może ją z tego zwolnić. Kierownik USC może też poprosić o odpis aktu urodzenia, a przy wcześniejszym małżeństwie o dokument o jego ustaniu.

Dokumenty w obcym języku muszą mieć tłumaczenie przysięgłe. Uznawane jest tłumaczenie polskiego tłumacza przysięgłego, tłumacza przysięgłego z innego kraju UE lub EOG albo konsula. Czy dokument potrzebuje apostille, zależy od kraju wydania, więc zapytajcie w USC, zanim zamówicie tłumaczenie.

Jeśli ktoś z was albo ze świadków nie porozumie się z kierownikiem USC, na ślub przyprowadzacie tłumacza. To wasz obowiązek, nie urzędu.

Ślub za granicą

Wiele krajów wymaga od Polaka zaświadczenia, że według polskiego prawa może zawrzeć małżeństwo. Wyda je dowolny USC albo konsul, kosztuje 38 zł i jest ważne 6 miesięcy.

Po powrocie zagraniczny akt małżeństwa przenosi się do polskiego rejestru (to transkrypcja). Jest obowiązkowa, jeśli macie polskie akty stanu cywilnego i chcecie załatwić sprawę w USC, wyrobić polski dokument tożsamości albo nadać numer PESEL. Wniosek złożycie w dowolnym USC lub u konsula.

Formalności w planie przygotowań

Wymagania parafii różnią się między diecezjami, więc listę dokumentów potwierdźcie w kancelarii przy pierwszej wizycie. Wszystkie te kroki, z terminami liczonymi od waszej daty, są w checkliście ślubnej.